Fundur UFE – Luxemborg 19. sept.
Forseti tollaráðsins, Daninn Jörn Rise, hefur fundinn með þeim orðum að erfitt yrði að klára fundinn á einum degi og hann reyndist sannspár um það.
Því næst tók tollstjórinn í Luxemburg til máls og hvatti tollvarðafélögin til dáða gegn skipulagðri glæpastarfsemi og hryðjuverkum, vörufölsunarmálum og smygli.
Holland – Næst á dagskrá var stærsta mál fundarins, sem var kynning á endurskipulagningu tollsins í Hollandi, sem hefur verið í undirbúningi sl. 2 ½ ár. Skemmst er frá því að segja að tollgæslan í Hollandi stefni í sömu átt og U.S. Customs and Border Protection og HM Revenue & Customs Control, þ.e.a.s. í að styrkja ytri landamæri ESB en minnka eftirlit við landamæri annarra ESB-ríkja. Innan nokkurra ára eiga 90% inn- og útflytjenda að fá vottun um að þau séu „öruggir“ út-/innflytjendur og komast þannig algjörlega hjá tollskoðun.
Við þessar breytingar skipta 1.200 tollverðir um vinnu og verða færðir yfir til skattsins. Fjöldi tollvarða í Hollandi fer úr 5.500 í 4.300. Starfsmenn munu þá hugsanlega þurfa að flytja og sækja endurmenntunarnámskeið.
Miklar umræður spunnust um breytingarnar í Hollandi og voru allir sammála um að vottun sú sem fyrirhuguð er og byrjað hefur verið á, t.d. í Svíþjóð, gangi aðeins ef sömu reglur gilda í öllu ESB. Fundarmenn voru algjörlega andsnúnir því að ekki væri hægt að gera a.m.k. úrtaksleit hjá viðkomandi inn-/útflytjendum við inn- og útflutning, en einungis heimsækja fyrirtækin og skoða þar inn-/útflutningsskjöl.
Írar bentu á lagaleg vandamál sem upp kæmu vegna þessa, þ.e.a.s. að án þess að hafa vöruna, sönnunargögnin, í höndunum væri ekki hægt að höfða mál gegn viðkomandi.
Fundarmenn voru sammála um að opna þyrfti augu manna í Brüssel fyrir þessu máli sem og yfirvalda í aðildarríkjunum. Forseti UFE (Ondracek) benti á að við þyrftum raunverulegar tölur til að fara í rökræður um hættuna sem stafar af vottun inn- og útflytjenda, getgátur og upphlaup hlusti enginn á.
Sviss vildi hins vegar fara strax í aðgerðir, t.d. með blaðaskrifum, og Frakkland vildi átak í hverju landi fyrir sig.
Að þessu loknu var farin ferð um borðið (fr. tour de table) og hvert land fyrir sig skýrði frá ástandinu í sínu landi:
Noregur – Nýr ríkistollstjóri hefur tekið við Marit Wiig, sem fór í fjármálaráðuneytið. Nafn hins nýja tollstjóra er Bjørn Røse og kemur hann frá skattinum. Forsvarsmenn norska tollvarðafélagsins hafa hitt hinn nýja tollstjóra að máli og eru mjög bjartsýnir eftir það samtal. Mikil óánægja hafði verið í langan tíma hjá félaginu með fyrrverandi ríkistollstjóra.
Fjármálaráðuneytið vill skoða mál norska tollskólans. Skólinn starfar samt af krafti og hafa verið ráðnir 66 tollverðir til starfa. Fjármál tollsins í nokkuð góðum málum, en allt of mikil starfsmannavelta og meðalaldurinn í tollinum hækkar sífellt. Lítið atvinnuleysi er í landinu og launaskrið og opinberi geirinn á í erfiðleikum með að keppa við einkageirann í landinu. Næstu kjarasamningar eru sagðir verða spennandi. Ein af kröfum norska félagsins er lækkun lífeyrisaldurs, en stjórnvöld vilja frekar hækka aldurinn. Lögreglumenn í Noregi geta hætt störfum 57 ára gamlir.
Norskir tollverðir sjá hins vegar fram á aukin verkefni í framtíðinni og þá ekki síst í sambandi við hryðjuverkaógnina, en einnig varðandi verkefni tengt áfengisprófum á skipum.
Danmörk – Fyrirhugað er að fækka starfsmönnum skattstjóraembætta (tollurinn er hluti af skattinum í Danmörku) um 9.500 starfsmenn á næsta ári, en fækkunin er að mestu hjá skattinum. Danir hafa fæsta tollverði í Evrópu miðað við höfðatölu eða um 600 manns, en þar af starfa um 120 – 150 í fíkniefnadeildum. Stjórnvöld virðast þó hafa áttað sig á að fjölga þurfi tollvörðum og í fyrsta skipti í langan tíma hefur tollvörðum verið fjölgað um 20 manns. Menntun tollvarða í Danmörku er mjög ábótavant eða réttara sagt er hún í molum og hafa þeir til að mynda engan tollskóla. Danir hafa áhuga á að vera með sameiginlegan tollskóla með Svíum, en áhuginn þar á bæ virðist minni, m.a. vegna tungumálaörðugleika.
Mikið rætt um notkun vottunar (certification) fyrirtækja. Einnig lýsti formaður tollvarðafélagsins yfir áhyggjum af því hvort hægt væri að framfylgja markmiðum ESB um að hafa eftirlit með 5% af útflutningi frá Danmörku.
Fíkniefnasmygl er aðalmál tollsins þessa dagana. Samkvæmt fjölmiðlaumræðu í Danmörku er það einfaldasta mál í heimi að smygla fíkniefnum til Danmerkur, en gegn smá aukagreiðslu tækju smyglarar einnig að sér að smygla fíkniefnum til Noregs. Innan stéttarfélagsins, sem er sameiginlegt með skattinum, er ekki nægileg áhersla á tollgæslumál. Erfitt er að koma ráðherrum í skilning um þetta og þeir spyrja sig einungis hvort þeir græði á að setja peninga í tollgæslumál og svar þeirra er að þeir græði ekkert á því, öllum sé sama og að skipið sé hvort sem er sokkið.
Formaðurinn lýsti því næst yfir að konur hefðu ekki reynst nógu vel í tollgæslunni. Ástæða þessa væri sú að stórt skref væri að fara frá skrifborði hjá skattinum í leit í flugvélum, skipum og á einstaklingum og það án nokkurrar þjálfunar og auðsjáanlega væri þetta erfiðara fyrir konur en karla. Peningar þeir sem kæmu frá ESB og ættu að fara í tollgæslu, þjálfun og tölvukerfi færu í önnur verkefni hjá ríkinu. Hann sagði að í raun starfaði engin almennileg áhættugreiningardeild hjá danska tollinum líkt og í öðrum löndum.
Svíþjóð – Svíar vildu koma á framfæri að hin svokallaða “Service trappan”, þ.e.a.s. vottun á vissa inn- og útflytjendur, sem njóta í kjölfarið vissra forréttinda við tollafgreiðslu, hafi ekki komið jafn-vel út og yfirvöld vonuðu. Ekki hafa fengist peningar í þróun á nýju tollakerfi, sem áttu að fylgja “Service trappan-kerfinu”, en því miður hefur það síðan bitnað á öðrum málaflokkum vegna sparnaðar þar. Formaður félagsins líkti “Service trappan” við tómatsósuflösku, sem margreynt hafi verið að kreista úr og ekkert hafi gengið, en síðan hafi öll sósan að lokum gusast út um allt.
Sænski tollurinn missti 800 tollverði við inngönguna í ESB. Þeirra stærsta vandamál er fjármögnun tollsins. Tollyfirvöld hafa brugðist við með niðurskurði á ýmsum aukagreiðslum til tollvarða, sem hefur valdið flótta úr stéttinni, en jafnframt hefur verið reynt að koma tollvörðum á eftirlaun. Búast stéttarfélögin við miklum erfiðleikum vegna komandi kjarasamninga, sem stafa ekki síst af almennu launaskriði í Svíþjóð upp á 10 – 12%, en ríkisstarfsmönnum hafa ekki verið boðnar sambærilegar hækkanir. Meiri bjartsýni gætir þó í Svíþjóð nú en áður og stjórnvöld virðast hafa áttað sig aftur á mikilvægi tollsins.
Finnland – Tollurinn er 90 ára um þessar mundir og staðan að mestu leyti góð fyrir utan að tollstarfsmönnum er hægt og rólega að fækka en þó ekki umtalsvert. Æ meira er að gera á landamærum Finnlands og Rússlands vegna fíkniefnasmygls. Nokkrir samskiptaörðugleikar hafa verið á milli landamæravarða og tollvarða, en landamæraverðir eru skipulagðir líkt og herinn og vinna t.d. aðeins til 55 ára aldurs.
Þýskaland – Ástandið í Þýskalandi er nokkuð stöðugt um þessar mundir og verkefni tollsins næg, en fyrir nokkrum árum tóku þeir við eftirliti með svartri vinnu. Tollurinn hefur einnig að einhverju leyti fengið breytt hlutverk og berst af krafti gegn hryðjuverkum, alþjóðlegri glæpastarfsemi og smygli á fíkniefnum. Hræðslan við hryðjuverk hefur opnað augu almennings og þar með stjórnmálamanna fyrir mikilvægi þess að hafa örugg landamæri og öfluga lögreglu.
Austurríki – Tollurinn hefur í sjálfu sér verið að mestu lagður niður í Austurríki nema á flugvöllum. Ástandið er ekki gott og skv. tollverði sem nú er að ganga til liðs við lögregluna streyma eiturlyf, vopn og falsaður varningur inn í landið. Allir virðast mjög hissa á þessu.
Sviss – Tollvörðum hefur verið fækkað þar mikið undanfarin ár og áform um að fækka þeim enn meira og það þrátt fyrir að smygl á fíkniefnum hafi aukist mikið og fölsuð vara sé stórt vandamál þar í landi.
Lúxemborg – 489 tollstarfsmenn eru starfandi í landinu, en þeir hyggjast bæta við tollvörðum í næstu framtíð. Miklar umræður hjá tollinum þar í landi um jafnvægi á milli vinnu og fjölskyldulífs. Þá er í uppsiglingu sk. PDLA-áætlun sem snýst um að útrýma pappírsafgreiðslum að mestu hjá tollinum. Þeir hyggjast reyna að forðast eftir megni að lenda í sömu aðstöðu og Belgar, en skýrði það ekki frekar út.
Bretland – Stefna á sameinaðan toll, þar sem allar tegundir landamæraeftirlits fara fram. Stjórnmálamenn standa á bremsunni og vilja síður búa til nýja stóra deild/stofnun.
Írland – Tollgæslan á Írlandi heldur nokkuð vel sínum styrk, en líkt og Bretar virðast þeir hallast að því módeli sem Bandaríkjamenn kusu.
Frakkland – Tollurinn í Frakklandi er einnig nokkuð stöðugur líkt og í hinum stóru ríkjum ESB. Frökkum stendur mikill stuggur af vottuninni og eru hræddir um að einhvers konar „tollatúrismi“ hefjist, þar sem varningur fari til þeirra landa þar sem eftirlitið er minnst. Nauðsynlegt sé að ESB samræmi reglurnar, því löndin séu í raun að ábyrgjast öryggi hvert annars m.t.t. hryðjuverkavarna og fíkniefnasmygls.
Belgía – Belgunum var tíðrætt um stjórnarkreppuna þar í landi og töldu ekki útilokað að landinu yrði skipt. Þar í landi eru einnig áformaðar skipulagsbreytingar sem ganga í sömu átt og í Hollandi. Þeir deila áhyggjum Frakka og segja að tollurinn í Antwerp neyðist á endanum til að taka upp svipaðar reglur og í Rotterdam.
Ungverjaland – Mikil fækkun tollstarfsmanna undanfarið og í kjölfar inngöngu Ungverjalands í ESB. Tollurinn hefur þó fengið rannsóknarforræði í fíkniefnamálum sem hefur styrkt starfsemina.
Tékkland – Ástandið er svipað og í Ungverjalandi, þe.a.s. margir misstu vinnuna á innri landamærum ESB við inngönguna í sambandið. Þó hefur einhver árangur náðst.
Þar sem tíminn var naumur var farið fljótt yfir sögu þann hluta fundarins sem helgaður var öðrum málum. Fundi var slitið um kl.17.30.
